Ποια είναι η εικόνα της ψυχανάλυσης σήμερα; Είναι η ίδια με εκείνη της εποχής του Freud ή έχει αλλάξει; Και αν άλλαξε, σε τι άλλαξε;
Είναι βέβαιο ότι υπάρχει πάντα η αναγνώριση και η εκτίμηση για το κλασικό φροϋδικό μοντέλο, το οποίο, όπως είναι γνωστό, μελετά την ψυχολογία του υποκειμένου στην ενδοψυχική της διάσταση και τοποθετεί την έμφαση σε ό,τι συνέβη κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Εδώ και αρκετά χρόνια όμως, εισήλθε στη σκηνή το λεγόμενο διυποκειμενικό παράδειγμα της ψυχανάλυσης.
Σύμφωνα με αυτό, ό,τι συμβαίνει στη συνεδρία δεν θεωρείται απλώς αποτέλεσμα της ενδοψυχικής σύγκρουσης και του παρελθόντος του ασθενούς. Θεωρείται ότι είναι κάτι που παραπέμπει μεν σε κάποιον βαθμό στο παρελθόν, αλλά είναι συγχρόνως και κάτι τελείως καινούργιο, κάτι που διαμορφώνεται από την παρούσα εμπειρία, τη σχέση και την αλληλεπίδραση των δύο πρωταγωνιστών της αναλυτικής διαδικασίας.
Κατά συνέπεια, ο αναλυτής θα πρέπει να έχει υπόψη ότι δεν είναι αμέτοχος παρατηρητής των όσων συμβαίνουν στον ενδοψυχικό κόσμο του ασθενούς (ή συνέβησαν με τα πρωταρχικά του αντικείμενα), αλλά ότι συμβάλλει καθοριστικά στη δημιουργία και στις μεταμορφώσεις των «γεγονότων» της ανάλυσης.

…βρισκόμαστε μπροστά σε μια ψυχανάλυση που δεν ασχολείται μόνο με το παρελθόν, που δεν ασχολείται μόνο με ό, τι έγινε κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αλλά σε μια ψυχανάλυση που ενδιαφέρεται πρωτίστως για την εξέλιξη των δομών και των λειτουργιών που εμπλέκονται στη δημιουργία και την ανάπτυξη της ίδιας της σκέψης, μια ψυχανάλυση που συμβολοποιεί τα κενά και δημιουργεί νέα νοήματα για την ασαφή, αδιαμόρφωτη εμπειρία, μια ψυχανάλυση που μεταβολίζει γεγονότα και βιώματα που “δεν είχαν χωνευτεί”, μετασχηματίζοντας τα σε εικονογράμματα και στοιχεία της σκέψης.

Όσα γράφονται σε αυτό το βιβλίο πηγάζουν από την προσπάθεια σύνθεσης και παρουσίασης σε κατανοητή μορφή ορισμένων από τις πιο σημαντικές πτυχές της ψυχαναλυτικής διαδικασίας. Τα περισσότερα από τα κείμενα που παρατίθενται εδώ έχουν γραφεί με ένα διττό στόχο: από τη μια πλευρά να συμβάλλουν στην ανταλλαγή απόψεων με έμπειρους συναδέλφους, και από την άλλη να γίνουν κατανοητά από το κοινό που παρακολουθεί τέτοια θέματα. Με άλλα λόγια, τα κείμενα αυτά γράφτηκαν για να γίνουν κατανοητά από νέους θεραπευτές ή αναλυτές, από εκπαιδευόμενους, αλλά και από άλλους επαγγελματίες του χώρου της ψυχικής υγείας οι οποίοι ενδιαφέρονται για θέματα που σχετίζονται με την ψυχανάλυση και την ψυχοθεραπεία. Από τη σκοπιά αυτή το βιβλίο έχει μια διδακτική φιλοδοξία: στοχεύει να συμβάλλει στην κατανόηση μιας σειράς σημαντικών εννοιών (εμπαθητική κατανόηση, προβλητική ταύτιση, παλινδρόμηση κ.λπ.), που αναφέρονται στη μία ή στην άλλη πλευρά της θεραπευτικής διαδικασίας.